رویدادها

تقویم
تیر
27
تیر
11
خرداد
17

دومین نشست کرسی یونسکو در فضای مجازی و فرهنگ: دوفضایی شدن جهان برگزار شد

شهریور
7
95

تحول جامعه اطلاعاتی-معرفتی در ایران

 

 دومین نشست از سلسله جلسات سخنرانی «کرسی یونسکو در فضای مجازی و فرهنگ: دو فضایی شدن جهان» تحت عنوان " تحول جامعه اطلاعاتی-معرفتی در ایران(بررسی سیر تحول گفتمان سیاست­های کلان توسعه فناوری­های اطلاعات و ارتباطات)"، روز سه­شنبه دوم شهریورماه  با سخنرانی دکتر زهره شاه قاسمی، عضو گروه پژوهشی فرهنگ و  ارتباطات جهاد دانشگاهی واحد علامه طباطبائی برگزار شد

دومین نشست کرسی یونسکو در فضای مجازی و فرهنگ: دوفضایی شدن جهان برگزار شد

در ابتدای این جلسه که با حضور جمعی از اساتید و دانشجویان در محل کرسی یونسکو در دانشکده مطالعات جهان برگزار گردید، دکتر زهره شاه قاسمی، با بیان اینکه از دهه 1990، توسعه فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات و گسترش جامعه اطلاعاتی، یکی از موضوعات مهم سیاست‌گذاری در سطوح مختلف ملی، منطقه­ای و بین­المللی بوده است، افزود: با پیشرفت فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات و گسترش کاربرد آن در حوزه‌های مختلف اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، آموزشی و... رویکردهای سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی به کاربرد این فناوری‌ها و توسعه آن نیز تغییر یافته است. این تغییر نشان‌دهنده این است که نه‌تنها سیاست‌گذاری در جهت توسعه جامعه اطلاعاتی لازم است، بلکه سیاست‌گذاری‌ها باید در راستای جامعه‌ای باشد که از مرحله توسعه صرف فناوری عبور کرده و هدف آن به دست آوردن کیفیت‌های مطلوب زندگی باشد.

وی ضمن بیان اینکه اخیراً شاهد مفاهیمی همچون جامعه معرفتی پایدار یا جامعه معرفتی سبز و .. هستیم؛ خاطر نشان کرد: جهان از مرحله اتکای صرف به داده‌ها و اطلاعات فراتر رفته و معرفت و دانایی است که نقش محوری در دنیای کنونی دارد. زیرا گسترش صرف جریان اطلاعات، برای دست‌یابی به فرصت‌های به‌ دست‌ آمده برای توسعه کافی نیست.

عضو گروه پژوهشی فرهنگ و ارتباطات جهاد دانشگاهی افزود: ضرورت، مزيت‌ و منفعت‌ و فرصت­هاي ایجاد شده توسط فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات باعث شده است که بسياري از کشورها، سياست‌ها و برنامه‌هاي خود را در راستاي کاربرد آن و ايجاد "جامعه اطلاعاتی" و در سطح بالاتر "جامعه معرفتی" طراحي و تدوین کنند.

دکتر شاه قاسمی در ادامه بیان کرد: ایران نیز در این راستا با تدوین سند «چشم‌انداز 1404» در سطح سیاست‌گذاری کلان، «کسب جايگاه اول اقتصادي، علمي و فناوري در سطح منطقه» را هدف اصلی خود قرار داده که بر اساس این هدف، ایران باید تا سال 1404 به جایگاه اول منطقه دست یابد.

وی تصریح کرد: بررسی و ارزیابی تلاش‌های کشورهای جهان از سال 2008 در راستای پیاده‌سازی شاخص‌های جامعه اطلاعاتی هرساله توسط سازمان‌های بین‌المللی ازجمله اتحادیه جهانی مخابرات انجام می‌شود. بر اساس این گزارش، در حال حاضر ایران با گذشت دو برنامه توسعه، جایگاه هشتم را در بین 11 کشور منطقه در زمینه توسعه شاخص جامعه اطلاعاتی دارد و بررسی و تحلیل رتبه ایران در طی ده سال گذشته نشان می‌دهد که پیشبرد فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات در ایران، فرایند مطلوبی ندارد.

وی در ادامه به ارائه نتایج پژوهش خود در این زمینه پرداخت و بیان کرد: مطالعه سیر تحول گفتمانی سیاست­های فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات(فاوا)در ایران، در سه سطح فرادستی، میان­دستی و پایین­دستی نشان می­دهد که سیاست­های ایران در این زمینه جامع، یکپارچه و چندبعدی نیست و آنچه در رویکرد سیاست­های ایران مشترک است تأکید بر ابعاد اقتصادی و فناورانه است.

وی که در پژوهش خود به مقایسه اسناد ایران در زمینه توسعه فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات(فاوا) و سند منتخب اجلاس بین­المللی جامعه اطلاعاتی پرداخته است، ادامه داد: بیشترین هماهنگی و تطابق بین سند «برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی» و سند منتخب اجلاس بین­المللی جامعه اطلاعاتی بوده که گفتمان هر دو سند تحت لوای "گفتمان جامعه اطلاعاتی" ترسیم شده است.

دکتر شاه قاسمی اضافه کرد: سند «چشم‌انداز 1404» نیز با تأکید بر توسعه فناوری، با گفتمان بین­المللی در این زمینه تا حدودی تطابق دارد. اما سند برنامه پنجم توسعه، نگاه خوش­بینانه­ای به توسعه جامعه اطلاعاتی نداشته و گفتمان این سند با گفتمان منتقدان جامعه اطلاعاتی هماهنگی دارد که "گفتمان جامعه نظارتی" است. گفتمان سند پایین­دستی نیز(علی­رغم تدوین در دوران دولت اصول­گرای عدالت محور) با نگاه خوش­بینانه و مثبت به توسعه صنعت فاوا، حاکمیت "گفتمان جامعه اطلاعاتی" با محوریت اقتصادی را بازنمایی می­کند.

وی در پایان سخنان خود نتیجه گرفت که "گفتمان جامعه اطلاعاتی" بر روی­هم(منهای سند برنامه پنجم توسعه) در اسناد ایران وانمایی شده است اما "گفتمان جامعه معرفتی" هم در اسناد ایران و هم سند بین­المللی اجلاس جامعه اطلاعاتی غایب است.

دومین نشست از سلسله جلسات «کرسی یونسکو در فضای مجازی و فرهنگ: دو فضایی شدن جهان»، با پرسش و پاسخ دانشجویان و اساتید در روز سه‌شنبه دوم شهریورماه در دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران پایان یافت.