نشست بیست و سوم کرسی

با گسترش فضای مجازی و توسعه فناوری‌های نوظهور ارتباطی مانند اینترنت همه چیزها، شکلی جدید از ارتباط و پیوستگی بین دنیای واقعی و مجازی در ابعاد مختلف زیست بشر مطرح شده است. در این پژوهش فرصت‌ها و محدودیت‌های اینترنت همه چیزها در توسعه پایدار و بر اساس نظرسنجی از کارشناسان رشته فناوری اطلاعات و ارتباطات بررسی شده و برای برنامه‌ریزی راهبردی و بهره‌برداری بهینه از این فناوری راهکارهایی مطرح شده است. چارچوب نظری این پژوهش مبتنی بر پارادایم دوفضایی‌شدن است. راهکارها با بررسی و تحلیل شاخص‌های کلان پدیده «اینترنت همه چیزها» در ابعاد شش گانه پستل و با بهره‌گیری از مدل تحلیل محیط سوات ارائه شده است.

بدین منظور، پس از مطالعات نظری در حوزه ارتباطات و اطلاعات، فناوری اینترنت همه چیزها و مطالعات راهبردی توسعه پایدار، شاخص‌های مرتبط با عوامل چهارگانه راهبردی، در تناظر با حوزه‌های شش گانه مدل تجزیه و تحلیل محیطی پستل شناسایی شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی- تحلیلی و از نوع پیمایشی است. با استفاده از شاخص‌های به‌دست‌آمده از مطالعات نظری، پرسشنامه برای سنجش نگرش طراحی شد. روایی آن صوری و پایایی آن با استفاده از آلفای کرونباخ تأیید شد.

جامعه آماری این پژوهش ۱۱۱۵ نفر از دانشجویان و فارغ‌التحصیلان رشته مدیریت فناوری اطلاعات و کامپیوتر انتخاب شدند که در مورد اینترنت همه چیزها صاحب‌نظر بودند. نمونه آماری بر اساس فرمول کوکران ۳۶۵ نفر تعیین شد. پس از طراحی پرسشنامه، برای نظرسنجی و اولویت‌بندی عوامل، پرسشنامه (آنلاین و کاغذی) میان نمونه آماری توزیع شد. پس از گردآوری داده‌ها، با استفاده از تجزیه‌وتحلیل کیفی، مهم‌ترین نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدهای اینترنت همه چیزها شناسایی و طبقه‌بندی شد. در نهایت، برای پاسخ به پرسش اصلی پژوهشی، یعنی تعیین راهبردهای مناسب اینترنت همه چیزها و اولویت‌بندی آن، ماتریس نهایی سوات تشکیل شد که راهبردهای پیشنهادی برای اینترنت همه چیزها را نشان می‌دهد.

در پایان کار چهار دسته راهبردهای رقابتی، محافظه‌کارانه، تهاجمی و تدافعی تدوین شد. همچنین، با توجه به اینکه هدف این مطالعه ارائه راهبردهایی یکپارچه و از ابعاد مختلف جهت گسترش این فناوری و بهره‌برداری حداکثر از آن در راستای توسعه پایدار بوده است، راهبردها ذیل هر یک از راهبردهای چهارگانه سوات و بر مبنای ابعاد شش‌گانه ظرف پستل ارائه شد.